Net-metering - czyli system opustów


Rodzina na rowerze przejeżdza obok paneli fotowoltaicznych

Zakładając instalację fotowoltaiczną, większość osób liczy na to, że inwestycja będzie opłacalna i jak najszybciej się zwróci. Rzeczywiście, korzystając z paneli słonecznych, można znacząco obniżyć rachunki za prąd, a według szacunków poniesiony koszt instalacji zwraca się po kilku latach. Dodatkową możliwość pełnego wykorzystania paneli zamontowanych w domu lub w przedsiębiorstwie daje rozliczenie prądu z zakładem energetycznym, czyli tzw. net-metering. Na czym polega i kto może się w ten sposób rozliczyć? Wyjaśniamy.

Czym jest net-metering?

Net-metering, nazywany inaczej systemem opustów, to możliwość pełnego wykorzystania energii z paneli słonecznych poprzez rozliczenie jej nadwyżki z zakładem energetycznym. Jak to rozumieć? Instalacja fotowoltaiczna wytwarza energię przez cały rok, a jej ilość zależy od nasłonecznienia. W miesiącach letnich ta produkcja jest więc oczywiście największa, co oznacza, że właśnie wtedy mogą powstawać nadwyżki prądu. Z reguły są one na tyle duże, że nie ma szans, by wykorzystać je do bieżących celów w gospodarstwie domowym. Można jednak tę energię przesłać do zakładu energetycznego, wybierając instalację on-grid, czyli podłączoną do sieci. Dzięki temu z fotowoltaiki można korzystać nawet wtedy, gdy pogoda nie jest słoneczna i wciąż płacić niskie rachunki.

Net-metering – kto może skorzystać?

System opustów, czyli net-metering, jest skierowany do prosumentów, czyli osób, które wytwarzają prąd (są producentami) i jednocześnie go użytkują (są konsumentami). Nie każda osoba, która korzysta z paneli solarnych, może jednak nazwać się prosumentem. Według znowelizowanej ustawy o OZE jest nim wyłącznie ten, kto ma instalację fotowoltaiczną o mocy nieprzekraczającej 50 kW. To znaczy, że farmy fotowoltaiczne albo firmy, których produkcja energii jest głównym przedmiotem działalności gospodarczej, nie mogą skorzystać z systemu opustów. Net-metering jest więc przede wszystkim wsparciem dla mniejszych instalacji i to właśnie ich opłacalność ma poprawić.

Net-metering – schemat działania

Net-metering jest doskonałym narzędziem do tego, by maksymalnie wykorzystać wyprodukowany prąd, oszczędzając tym samym sporo pieniędzy. Jak zatem w praktyce wygląda schemat przekazywania i ponownego pozyskiwania prądu?

  • Prąd jest wytwarzany w panelach solarnych, dopasowanych do konkretnego gospodarstwa domowego lub przedsiębiorstwa. W miesiącach o dużym nasłonecznieniu solary generują nadwyżki energii.
  • Nadwyżka prądu jest przesyłana do sieci energetycznej, gdzie na podstawie umowy z prosumentem jest magazynowana.
  • W miesiącach, w których panele nie generują wystarczająco dużo energii na pokrycie bieżących potrzeb prosumenta, może on skorzystać ze zmagazynowanego wcześniej prądu. Warunkiem jest jednak pozostawienie w systemie 20 lub 30% wyprodukowanych kilowatów.

To, czy w systemie pozostanie 20, czy 30% przesłanego prądu, zależy od mocy instalacji. W przypadku fotowoltaiki o mocy do 10 kW za każdą przesłaną 1 kWh z powrotem otrzymuje się 0,8 kWh. Jeżeli natomiast masz większą instalację, tj. od 10 kW do 50 kW z powrotem otrzymasz za każdą 1 kWh 0,7 kWh. Czas, w którym możesz skorzystać z przesłanej do sieci energii to 365 dni.

Zespół pracowników przy panelach słonecznych - naprawa

Net-billing – rozliczanie nadwyżek energii po 1 kwietnia 2022

Osoby, które założyły instalację fotowoltaiczną przed 1 kwietnia 2022, mogą rozliczać się z zakładem energetycznym na zasadach net-meteringu. Ci wszyscy, którzy zdecydowali się na montaż paneli słonecznych po 1 kwietnia, będą zobowiązani do rozliczenia się w inny sposób, czyli za pomocą net-billingu. Co to oznacza dla prosumenta i jakie są główne różnice?

Net-metering opierał się na przesłaniu nadwyżek prądu i ponownym ich otrzymaniu w razie potrzeby (pozostawiając 20/30% energii w systemie). Net-billing działa natomiast na zasadzie kupna-sprzedaży. Wyprodukowane nadwyżki sprzedaje się zakładowi energetycznemu, a ten odsprzedaje prąd prosumentowi, gdy zajdzie taka potrzeba.

Na jakiej zasadzie działa net-billing?

Net-billing to rozliczanie kosztowe, czyli sprzedawanie nadwyżek energii oraz jej kupowanie za środki dostępne ze sprzedaży energii, która została wprowadzona do sieci elektroenergetycznej. Sprzedaż nadprogramowo wygenerowanej energii odbywa się po średniej cenie miesięcznej z rynku hurtowego (pod uwagę bierze się cenę z poprzedniego miesiąca). Prosument nie otrzymuje jednak pieniędzy na konto bankowe, a do specjalnego depozytu prosumenckiego. Jeśli zajdzie potrzeba wykupienia tej energii (np. w miesiącach zimowych) depozyt ten będzie dostępny dla prosumenta. Środki będą na nim przechowywane przez 12 miesięcy.

Choć sprzedaż nadwyżkowych kilowatogodzin odbywa się po cenie hurtowej, ich zakup w systemie kosztowym następuje po cenie rynkowej. Zawiera ona zatem podatek VAT, akcyzę, opłatę OZE, opłatę kogeneracyjną oraz opłatę dystrybucyjną z ulgą 15%. Net-billing jest więc naprawdę dużą zmianą w stosunku do poprzednio obowiązującego net-meteringu.

Czy opłaca się przejść na net-billing?

Prosumenci, którzy aktualnie rozliczają energię na zasadzie net-meteringu, mogą zmienić ten system na net-billing. Pojawia się zatem pytanie: co jest bardziej opłacalne? Niestety, nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co jest lepsze: net-billing czy net-metering. Na obecną chwilę korzystniejszy wydaje się stary system, natomiast jest on coraz mniej dostępny. Niestety nie wiadomo, jak w przyszłości będą kształtowały się ceny energii. Z tego względu ciężko jest porównać oba systemy i ocenić czas zwrotu inwestycji rozliczanej w oparciu o net-billing.

Niezależnie jednak od zmian w rozliczaniu nadwyżek energii, założenie instalacji fotowoltaicznej jest rozwiązaniem opłacalnym i korzystnym. Żeby obniżyć koszt inwestycji, można skorzystać z programów dofinansowań, np. „Mój Prąd” albo „Czyste Powietrze”.

Net-metering – FAQ

Na czym polega system opustów?

Nadwyżkę wyprodukowanej energii przesyła się do sieci energetycznej, a w miesiącach, gdy zapotrzebowanie gospodarstwa lub przedsiębiorstwa jest większe, otrzymuje się jej część z powrotem.

Jak przejść na net-billing?

W tym celu należy zgłosić się do dostawcy energii i złożyć pisemne oświadczenie. Trzeba zrobić to nie później niż na 21 dni przed początkiem kolejnego kwartału.